Ταξίδι στο βαθύ χρόνο

Η θεωρία και το «κίνημα» των Wild Pedagogies (Άγριες Παιδαγωγικές) ξεκίνησε να αποτυπώνεται στον ακαδημαϊκό χώρο πριν περίπου 10 χρόνια. Μια ομάδα ακαδημαϊκών από διάφορα μέρη του κόσμου συγκεντρώθηκαν στην περιοχή Yukon στον Καναδά το 2014 και βίωσαν ένα ακαδημαικό συμπόσιο «πλεούμενο», αφού μέρος της διαδικασίας ήταν να κατεβούν με καγιάκ τον ποταμό Yukon. Στις όχθες όπου έκαναν στάσεις, υπήρχαν ομιλίες, παρουσιάσεις και συζητήσεις. Κυρίαρχα ζητήματα που τέθηκαν σε αυτό το συμπόσιο ήταν το πώς «να ‘προκαλέσουμε’ τις κυρίαρχες αντιλήψεις σχετικά με τον έλεγχο – του ενός απέναντι στην άλλη, της φύσης, της εκπαίδευσης, της μάθησης». Από αυτό το συμπόσιο προέκυψε ένα ειδικό τεύχος – αφιέρωμα στο Pathways (καναδικό περιοδικό για την περιβαλλοντική εκπαίδευση).

Το επόμενο σημαντικό συμπόσιο ήταν ακόμα πιο ‘άγριο’. Έλαβε χώρα στην Αυστραλία το 2016, και αυτό επί του νερού. Στη διάρκεια περιπετειώδους κατάβασης-ράφτινγκ του ποταμού Φράνκλιν στην Τασμανία, συζητήθηκε το πώς οι θεωρίες των Άγριων Παιδαγωγικών μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη. Οι ιδέες που αποτυπώθηκαν στη συνάντηση αυτή, αποτέλεσαν ένα τεύχος-αφιέρωμα του περιοδικού Outdoor and Environmental Education.

Το 2018 η ομάδα Wild Pedagogies συγκεντρώθηκε σε ένα ιστιοφόρο που περιπλανήθηκε ανοιχτά και γύρω από τις Εβρίδες νήσους, όπου στόχος ήταν η συνομιλία με το τοπίο, φυσικό και ιστορικό. Προϊόν της συνάντησής αυτής ήταν ένα σύγγραμμα, που δημοσιεύτηκε την ίδια χρονιά με τίτλο “Wild Pedagogies: Touchstones for Renegotiating Education and the Environment in the Anthropocene”.

Στην Ελλάδα η ιδέα άρχισε να απλώνεται μέσω μιας διπλωματικής μεταπτυχιακής έρευνας της Θεοδοσάκη Ζωής, φοιτήτριας τότε στο μεταπτυχιακό «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία, Επιστήμες της Αγωγής» στο ΤΕΠΑΕ, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, υπό την επίβλεψη του Αλέκου Γεωργόπουλου. Κατά τη βιβλιογραφική της έρευνα, η Ζωή διάβασε με ενθουσιασμό τις παραπάνω εκδόσεις και ήρθε σε επικοινωνία με έναν από τους βασικούς συγγραφείς, τον Bob Jickling, που αποτέλεσε έκτοτε έναν σημαντικό μέντορα και υποστηρικτή της προσπάθειας διάδοσης των άγριων παιδαγωγικών στην Ελλάδα. Η Ζωή επικοινώνησε τις βασικές ιδέες και αξίες που πραγματεύονται μια νέα παιδαγωγική για ένα ρεαλιστικά βιώσιμο μέλλον σε ομάδα ανήσυχων και ενεργών ελλήνων εκπαιδευτικών.

Αγκαλιάστηκαν με ενθουσιασμό από την ομάδα αυτή, και το καλοκαίρι του 2021 διοργανώθηκε το 1ο Συμπόσιο Άγριων Παιδαγωγικών στην Ελλάδα. 17 εκπαιδευτικοί της τυπικής και μη μάθησης, βρέθηκαν σε ελεύθερη κατασκήνωση στην περιοχή του Παρανεστίου Δράμας για μια εβδομάδα. Το κάλεσμα και η θεματική της συνάντησης ήταν «ελάτε να μοιραστούμε τις ‘άγριες παιδαγωγικές μας’». Διαλογισμοί στη φύση, ασκήσεις ενσυνειδητότητας (mindfulness), εξερεύνηση του ηχοτοπίου, εισαγωγή στην περμακουλτούρα, αισθητηριακή γνωριμία με το τοπίο, αλλαγή οπτικής και σύνδεση με το πέρα-από-το-ανθρώπινο, ήταν τα κύρια ζητήματα που πραγματευτήκαμε βιωματικά αλλά και αναστοχαστικά. Ένα από τα προϊόντα της συνάντησης ήταν η δημιουργία ομάδας στο Facebook για περαιτέρω μοίρασμα τέτοιων παιδαγωγικών, αλλά και στοχεύοντας στην περαιτέρω διεύρυνση της ελληνικής κοινότητας. Σε συναντήσεις της ίδιας ομάδας μέσα στη διάρκεια της χρονιάς αυτής, δημιουργήθηκε το λογότυπο της ελληνικής ομάδας, καθώς και συντάχθηκε το μανιφέστο των άγριων παιδαγωγικών, με αυτά που θεωρήσαμε ότι αποτελούν αιτήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Το καλοκαίρι του 2022 η ελληνική ομάδα – διευρυμένη μέσα από νέο κάλεσμα, 26 συμμετοχές – συγκεντρώθηκε στον ορεινό όγκο του Καϊμάκτσαλαν σε υψόμετρο 1800 μ, μέσα σε δάσος οξιάς και ιδιαίτερα ‘προκλητικές’ συνθήκες, για να βιώσει το 2ο Συμπόσιο Άγριων Παιδαγωγικών στην Ελλάδα. Και πάλι το κάλεσμα ήταν να μοιραστούμε πρακτικές και παιδαγωγικές που μας συγκινούν. Παρόλα αυτά, κυρίαρχο στοιχείο της διαδικασίας ήταν η επιβίωση σε διαρκώς μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες, οπότε το ‘πρόγραμμα’ το διαμόρφωσε ο καιρός και το τοπίο, χάνοντας έτσι κάθε (ψευδ)αίσθηση ελέγχου, όπως άλλωστε ορίζει και η καρδιά των Άγριων Παιδαγωγικών.
Τα δύο συμπόσια καταγράφηκαν μέσα από τα ημερολόγια των συμμετεχόντων-ουσών και αποτέλεσαν θέμα ενός άρθρου που είναι υπό δημοσίευση στο καναδικό περιοδικό Pathways.

Το καλοκαίρι του 2024 ωρίμασε η ιδέα για το 3ο Συμπόσιο Άγριων Παιδαγωγικών στην Ελλάδα. Σε συνθήκες μεγαλύτερου ‘ελέγχου’ – στο ορεινό καταφύγιο Μελισσουργών Άρτας – συγκεντρώθηκε ομάδα από παλαιά μέλη αλλά και νέους παιδαγωγούς με όραμα την αλλαγή. Συνδιαμορφώσαμε ένα πρόγραμμα μοιράσματος θεωριών και πρακτικών, συνεργασίας, επικοινωνίας και περαιτέρω δικτύωσης. Μοιραστήκαμε στοιχεία της παιδαγωγικής Freinet, της παιδαγωγικής της ειρήνης, τεχνικές ολιστικής προσέγγισης στον άνθρωπο και τη φύση, τεχνικές θεάτρου, δημιουργικής γραφής, αφήγησης, συνδεθήκαμε με την ομάδα αλλά και με τον τόπο. Στον απολογισμό τέθηκαν στόχοι όπως: η δημιουργία επίσημης ιστοσελίδας (νάτη!), παρουσία σε συνέδρια (θα μας δείτε).
Ένας μεγάλος στόχος της ομάδας, είναι η περαιτέρω διάχυση ιδεών και πρακτικών που μας συγκινούν, που μπορούν να φέρουν μια εξυγίανση στον τρόπο που σχετιζόμαστε και επικοινωνούμε με τους ανθρώπους αλλά και με τους μη-ανθρώπους, που στοχεύουν στην ανάπτυξη προσωπικοτήτων, που θα αποτελέσουν φορείς αλλαγής σε ένα ρεαλιστικά βιώσιμο μέλλον.

——————————-

Για να αναφερθείτε στην ιστοσελίδα αυτή μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη βιβλιογραφική αναφορά: Ταξίδι στο βαθύ χρόνο. (2025). Άγριες Παιδαγωγικές. Ανακτήθηκε: [ημερομηνία], https://www.wildpedagogies.gr/%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%81%ce%b9%ce%ba%cf%8c/