Περπατώντας στα Άγρια μονοπάτια της μάθησης

Με τον Στέλιο Πανταζίδη γνωριστήκαμε βαθιά στο 3ο Συμπόσιο Άγριων Παιδαγωγικών, όπου συνεμπνευστήκαμε και εξερευνήσαμε πρακτικές που αντιστέκονται στην «εξημέρωση» της μάθησης από τα συστήματα. Έτσι, όταν μου ζήτησε να συνεργαστούμε για τη σχεδίαση και υλοποίηση ενός μαθήματος με θέμα την Αγωγή στον Εξωτερικό Χώρο, δέχτηκα με χαρά!
Η διαδικασία σχεδίασης του μαθήματος ξεκίνησε με μια διαδικτυακή συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν περίπου 7-8 άτομα από την ομάδα των Άγριων Παιδαγωγικών, που συνέβαλαν στο brainstorming παρά την απουσία τους από το τελικό μάθημα. Αυτή η συνδημιουργία έδωσε ήδη έναν τόνο ενθουσιασμού και συλλογικότητας.
Στην υλοποίηση, συνεργαστήκαμε με τον Στέλιο και την Ανθή, κατανέμοντας τις δραστηριότητες που θα αναλάμβανε ο καθένας. Τη Δευτέρα, 4/11, φτάσαμε στο τμήμα Αγωγής και Φροντίδας στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία του ΔΙΠΑΕ, γεμάτοι προσμονή για την εμπειρία που θα δημιουργούσαμε.
Το μάθημα αυτό δεν περιορίστηκε στη συμβατική διδασκαλία, αλλά αποτέλεσε μια πλατφόρμα για τη συνύπαρξη ανθρώπων και φύσης ως συνεργατών στη μάθηση. Κάθε στοιχείο – από το σχοινί που ένωνε τις φοιτήτριες, μέχρι τη γη και τον αέρα που μας περιέβαλλαν – είχε τον ρόλο του στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η έννοια του απρόβλεπτου ήταν παρούσα από την πρώτη στιγμή, χαρίζοντας βάθος και αυθεντικότητα στην εμπειρία.

Στην αρχή, το σχοινί στάθηκε ένα απλό αντικείμενο, γεμάτο όμως προκλήσεις. Όταν οι φοιτήτριες έπιασαν το σχοινί και άρχισαν να συνεργάζονται για να το τεντώσουν, δημιουργήθηκε ένας κοινός ρυθμός. Η ομαδικότητα και η σύνδεση άρχισαν να αναδύονται φυσικά, ενώ ο αυθορμητισμός των συμμετεχόντων έδωσε ζωή στην άσκηση.
Όταν στη συνέχεια τολμούσαν να αιωρούνται στο σχοινί, παρατηρήθηκε μια ενδιαφέρουσα δυναμική. Η αρχική αμηχανία και ο δισταγμός αντικαταστάθηκαν από εμπιστοσύνη και χαρά. Η δύναμη της ομάδας έγινε το στήριγμα, όχι μόνο φυσικό αλλά και συναισθηματικό. Αυτή η αυθεντική εμπειρία μάθησης αντανακλούσε την αρχή του απρόβλεπτου: οι συμμετέχοντες ανακάλυπταν κάτι νέο για τον εαυτό τους και τους άλλους, μέσα από το απροσδόκητο της δραστηριότητας.
Το παιχνίδι με τα δεμένα μάτια πρόσθεσε μια ακόμη διάσταση. Το άγνωστο έγινε ένα πεδίο εξερεύνησης, όπου η αλληλοϋποστήριξη ήταν το κλειδί. Καθώς οι φοιτήτριες καθοδηγούσαν η μία την άλλη, η εμπιστοσύνη έπαιρνε έναν πιο βαθύ χαρακτήρα. Τα γέλια που ακούγονταν έσπαγαν τη σιωπή της αβεβαιότητας και μετέτρεπαν κάθε δισταγμό σε δημιουργική ευκαιρία. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς το απρόβλεπτο μπορεί να εμπλουτίσει τη μάθηση, φέρνοντας στην επιφάνεια δεξιότητες και συναισθήματα που δεν είναι άμεσα φανερά.
Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού με τα δεμένα μάτια, η Ανθή παρατήρησε ότι τα ζευγάρια απέφευγαν να μπαίνουν στα χόρτα, επιλέγοντας την ασφάλεια της ασφάλτου. Αυτό μας έδωσε την ιδέα να γίνουμε εμείς το παράδειγμα. Αποφασίσαμε να δέσω εγώ τα μάτια μου, ενώ η Ανθή με καθοδηγούσε σε «απάτητα» μονοπάτια μέσα από «άγρια» χόρτα. Η εμπειρία ήταν φανταστική: αισθανόμουν την κάθε αλλαγή στην υφή του εδάφους, την αντίσταση των χόρτων στα βήματά μου και την καθοδήγηση της Ανθής που με ενίσχυε να συνεχίσω. Βλέποντάς μας, οι φοιτήτριες πήραν θάρρος, και σιγά-σιγά άρχισαν να εξερευνούν κι εκείνες πιο «άγριες» διαδρομές. Ήταν σαν η εμπιστοσύνη που είχαμε εμείς μεταξύ μας να τις ενέπνευσε να ξεπεράσουν τον αρχικό τους δισταγμό και να δοκιμάσουν κάτι έξω από τη ζώνη άνεσής τους.

Η τελετή κλεισίματος περιλάμβανε ασκήσεις αναπνοής, διαλογισμού και ισορροπίας, που έφεραν μια αίσθηση ολοκλήρωσης. Η ηρεμία που απλώθηκε στον χώρο ήταν σχεδόν απτή, καθώς η ομάδα έφτανε σε μια συμφωνία μεταξύ σώματος, πνεύματος και περιβάλλοντος. Αυτό το στάδιο μας υπενθύμισε ότι η πραγματική μάθηση δεν αφορά μόνο τη γνώση, αλλά τη σύνδεση με τον κόσμο γύρω μας και με εμάς τους ίδιους.
Άγγελος
ΥΓ1: Ο Στέλιος με ενημέρωσε ότι στο επόμενο μάθημα η ατμόσφαιρα στην τάξη είχε αλλάξει ριζικά: η αρχική σιωπή και ο δισταγμός για συμμετοχή είχαν δώσει τη θέση τους σε γέλια, ζωντάνια και ένα έντονο αίσθημα συμμετοχικότητας. Ήταν σαν η ομάδα να είχε ανακαλύψει μια νέα δυναμική, με τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση να κυριαρχούν στον χώρο. Αυτή η προσθήκη προσδίδει μεγαλύτερη έμφαση στη θετική αλλαγή και συνδέει την εμπειρία του μαθήματος με την εξέλιξη της ομάδας.
ΥΓ2: Θα οργανωθεί και άλλο μάθημα με την ομάδα των Άγριων Παιδαγωγικών από ό,τι ακούω! Λες να είναι η αρχή για μια άγρια αλλαγή στα πανεπιστήμια;

Άγγελος